Denizkızı'nın Denizaltı Günlüğü
Proje Tanıtım ve Bilgilendirme Dokümanı
Deniz, insana yalnızca yaşam değil, aynı zamanda hafıza sunar. Her dalga, kıyıya taşıdığı atıkla aslında bir hikâye anlatır: Bizim tüketim alışkanlıklarımızı, yaşam biçimlerimizi, denizle olan ilişkimizi… Ancak çoğu zaman, gözlerimizin göremediği derinliklerde bu hikâyeler sessizce birikir.
“Deniz Kızı’nın Denizaltı Günlüğü” projesi, görünmeyeni görünür kılmak için doğdu. Türkiye’nin dört denizinden seçilecek 12 koyda, serbest dalış ve snorkel yardımıyla (kıyıda, güvenlik açısından 3–4 metreyi geçmeyen derinliklerde) deniz tabanı taranacak. Yarım saat ile bir saatlik dalışlarda çıkarılan atıklar kıyıya taşınacak, kategorilerine ayrılacak, kaydedilecek ve fotoğraflanacak. Böylece yalnızca bir temizlik değil; aynı zamanda bilimsel bir araştırma, kültürel bir okuma ve toplumsal bir hafıza çalışması yapılmış olacak.
01.
Bilimsel Çerçeve
Çevresel Boyut
Çıkarılan atıklar, türlerine göre sınıflandırılacak (plastik, metal, cam, balıkçı ağı vb.), miktarları kaydedilecek ve istatistiksel veri seti oluşturulacaktır. Böylece bölgesel ve mevsimsel farklılıklar gözlemlenecektir.
Sosyolojik & Antropolojik Boyut
Atıkların türleri, bölgelerin kültürel alışkanlıkları, tüketim biçimleri ve ekonomik faaliyetleri hakkında ipuçları verecektir. Örneğin; Karadeniz’de balıkçılık ağları yoğun çıkarken, Akdeniz’de turizm kaynaklı plastikler öne çıkacaktır.
Akademik Boyut
Toplanan veriler, üniversite öğrencileri için tez ve makale çalışmalarına kaynak teşkil edecek; analiz edilerek uluslararası hakemli dergilerde yayımlanabilecektir. Veriler açık veri formatında paylaşılarak Türkiye’nin deniz kirliliği haritasına kalıcı katkı sağlayacaktır.
02.
Çalışma Yöntemi
- 12 Ay – 12 Koy: Her ay belirlenen bir koyda düzenli dalış gerçekleştirilecektir.
- Güvenli Sığ Su Dalışı: 30–60 dakika süren serbest dalış/snorkel çalışmaları, kıyıdan erişilebilen sığ sularda (≤4 metre) yapılacaktır.
- Kayıt ve Analiz: Çıkarılan atıklar kıyıya taşınarak kategori, adet ve ağırlık bazında titizlikle kayıt altına alınacaktır.
- Sosyal Bağlam: Gözlem notları ve fotoğraflar ile saha çalışmalarının sosyolojik arka planı desteklenecektir.
- Bilimsel Entegrasyon: Toplanan veriler bilimsel olarak analiz edilecek ve belgesel görselleriyle bütünleştirilecektir.
03.
Analiz Planı & Yayın Stratejisi
İstatistiksel Analiz Planı
- Karşılaştırmalı Analiz: Karadeniz ve Akdeniz kıyılarındaki atık türlerinin bölgesel farklılıkları incelenecektir.
- Mevsimsel Değerlendirme: Kış aylarındaki değişimler ve fırtına sonrası belirli atık türlerindeki artışlar izlenecektir.
- Yöntemler: Bölgeler ve mevsimler arası farklar ANOVA, Ki-kare, Kruskal-Wallis gibi testlerle değerlendirilecektir.
Yayın ve Akademik Katkı
- Marine Pollution Bulletin, Marine Policy, Journal of the Black Sea/Mediterranean Environment gibi saygın dergilere makale gönderimi.
- Politika yapıcılar için kısa ve etkili politika notlarının hazırlanması.
- Üniversite öğrencilerinin saha araştırmalarına katılabileceği bir laboratuvar altyapısı sunulması.
04.
Beklenen Katkılar
- Çevresel: Deniz tabanının yükünü hafifletmek, deniz çayırlarının korunmasına katkı sağlamak.
- Sosyolojik: Atıkların kültürel ve tüketim izlerini bilimsel verilerle ortaya koymak.
- Ekonomik: Temiz denizler ile sürdürülebilir turizm, balıkçılık ve su sporlarını destekleyerek Mavi Ekonomi‘ye katkı sunmak.
- Toplumsal & Medya: Halk ve öğrencilerin katılımıyla farkındalık yaratmak; 12 ayın sonunda profesyonel bir belgesel hazırlayarak kamuoyuna sunmak.
12 Ay – 12 Koy Seçkisi
Proje kapsamında Türkiye’nin dört bir yanındaki denizlerde tarama yapılacak lokasyonlar:
| Bölge / Deniz | Belirlenen Koylar ve Noktalar |
|---|---|
| Marmara Denizi | İstanbul (Tuzla), İstanbul (Adalar – Vordonisi/Heybeliada), Balıkesir (Cunda Adası), Tekirdağ (Şarköy) |
| Karadeniz | Trabzon (Sürmene/Of), Rize (Fırtına Deresi ağzı), Sinop (Hamsilos) |
| Ege Denizi | Muğla (Göcek), İzmir (Çeşme/Alaçatı), Bodrum (Yalıkavak) |
| Akdeniz | Mersin (Aydıncık), Antalya (Kaş), Hatay (Samandağ) |
Sonuç ve Belgesel
“Deniz Kızı’nın Denizaltı Günlüğü” yalnızca bir temizlik projesi değil; bilimsel, sosyolojik ve kültürel bir araştırma hareketidir. Süreç boyunca biriken tüm görüntüler belgeselleştirilerek Türkiye’nin dört denizinden yükselen bir çağrı olacaktır:
“Denizler bizim hafızamızdır, onlara sahip çıkalım.”